Hanso Henricus Schotanus à Steringa Idzerda

Hier tref je van alles aan over de twintigste eeuw.
Plaats reactie
FreeElectron
Super QFF-er
Super QFF-er
Berichten: 4292
Lid geworden op: vr 12 nov 2010, 22:26

di 24 jun 2014, 16:50

De vader van de Nederlandse radio-omroep
Hanso Henricus Schotanus à Steringa Idzerda


Afbeelding
http://www.dos4ever.com/E1T/idzerda.jpg
H.H.S. à Steringa Idzerda


Op QFF zijn er vele liefhebbers van radio. Daarom is het misschien wel aardig om eens te vermelden hoe het allemaal is begonnen.

In de huidige vorm bestaat de draadloze overbrenging van signalen al zo'n 120 jaar.
Wat weinigen weten is dat de allereerste, geregelde en aangekondigde radio-omroep stamt uit 1919 en begon in Nederland; deze uitzendingen werden verzorgd door Idzerda, een Friese artsenzoon die naar Den Haag was verhuisd.
Natuurlijk waren er voor die tijd ook al radio-uitzendingen (Marconi begon er eind 19e eeuw al mee) maar dat waren geen echte omroep-uitzendingen, ze hadden veelal een experimenteel of professioneel (scheepvaart, leger) karakter.
Onder omroep verstaan we dan muziek, spraak en informatie op een geregelde basis, met vooraankondigingen over het programma.


Een stukje geschiedenis vooraf

Om een beeld te krijgen van hoe de wereld er in radio-technisch opzicht toen uitzag duiken we even heel kort in de geschiedenis. Dit is eigenlijk zo boeiend dat het een eigen artikel waard is.
Nadat mensen als Hertz, Maxwell, Faraday en Lodge in de jaren 1850....1900 de theoretische en praktische basis hadden gelegd, gingen verschillende pioniers hiermee aan de slag.
In dit verband wordt meestal de naam Marconi genoemd, maar ook anderen als prof. Slaby, Doc Herrold, David Sarnoff (die later president-directeur van de RCA zou worden) hielden zich hiermee bezig.
Dat gebeurde aan de zenderkant dan dmv. een vonkzender (Fessenden systeem) en aan de ontvangstkant veelal een coherer van Branly of de detector van Schloemilch. Later kwam daar het "ordinaire" kristal-detectortje van Picard bij wat door amateurs werd gebruikt.
Gemoduleerd werd er niet of nauwelijks, het waren doorgaans morsetekens (telegrafie) die den aether doorkliefden. De zender werd dan in het ritme van de morsetekens aan- en uitgeschakeld (CW = continuous wave transmission).
Later vond men wel een methode on die vonkzenders te moduleren (dus informatie over te brengen) zowel via telegrafie als telefonie maar het bleef allemaal vrij primitief, slecht van kwaliteit en vooral voorbehouden aan gedreven technici en radio-amateurs die letterlijk alles zelf moesten maken want materiaal was niet of nauwelijks te koop of veel te duur.
Niet iets voor "het volk" dus, laat staan dat het bruikbare omroep was.
Voor militaire- en scheepvaart-doeleinden wel bruikbaar natuurlijk; dmv. morse konden schepen contact onderhouden met elkaar en de vaste wasl.
Het radiostation "Scheveningen Radio" wat al snel naar IJmuiden verhuisde speelde hier een belangrijke rol in.

Tot aan de uitvinding door Fleming van de diode (toen nog een radiobuis) in 1904 en even daarna de triode (audion, ook een radiobuis) door DeForest in 1906 bleef het wat aanrommelen.
Die radiobuis was er de oorzaak van dat er oa. zenders en ontvangers konden worden gebouwd met meer efficiency en grotere gevoeligheid.


Afbeelding
http://uv201.com/Tube_Pages/Tube_Images ... dion_1.jpg
Het audion van Lee Deforest, ca. 1906


Soortgelijke ontwikkelingen in Duitsland (Het von Lieben-Konsortium, later opgegaan in AEG-Telefunken-Siemens) en de uitvinding door Meiszner van de oscillator brachten de zaak enigszins in een stroomversnelling.
Toen in 1912 de Titanic verging werd "radio" (telegrafie) verplicht gesteld op schepen boven een bepaald toonage en werd radio ook steeds belangrijker voor militaire doeleinden.
(Terzijde: op een conferentie in 1904 werd voor draadloze telegrafie met algemene stemmen het woord "radio" aangenomen; leuk detail is dat dit woord door de Duitse delegatie werd voorgesteld, maar daar eigenlijk nooit ingang heeft gevonden. In Duitsland bleef het bij "Funk", Rundfunk, Funkverkehr enz. , een duidelijke verwijzing naar de oorsprong ervan, de vonkzender).
Tijdens WO1 gingen de ontwikkelingen snel, de radio "lampen" werden snel beter en nadien kwamen er schuchter wat amateurs bij die zelf hun ontvangers in elkaar knutselden.
Veel te luisteren was er echter nog niet: wat morsestations van militaire of meteorologische aard en dat was het dan wel.
En de Franse telefonie (!) zender op de Eiffeltoren die onder gunstige ontvangstcondities ook in Nederland wel te "nemen" was.


Afbeelding
http://www.jogis-roehrenbude.de/Roehren ... eben/1.jpg
Het "Katodenrelais für undulierende Ströme" (triode) van Von Lieben, vanaf ca. 1906


Het idee van H.H.S. à Steringa Idzerda en de zender "PCGG"

In de jaren 1914-1917 was er in Nederland een luisterverbod (!) van kracht, wat echter niet te handhaven was en dus door minister Lely werd opgeheven. Zenden bleef echter wel verboden zonder vergunning en die werden slechts mondjesmaat en met de grootste moeite verstrekt door de PTT.
In 1914 begon Idzerda zijn bedrijf "Technisch Bureau Wireless", dat in 1918 omgedoopt zou worden in "Nederlansche Radio Industrie".
Zijn voornaamste klanten waren in de professionele hoek te vinden: overheid en militairen.
Na het aflopen van WO1 en de daarmee gepaard gaande ontmanteling van leger en marine zocht hij naar nieuwe klandizie en dacht die te vinden in de radio-amateurs en later liefhebbers van muziek.
Daartoe moesten die wel in staat worden gesteld iets te horen via hun al dan niet zelfgebouwde ontvangers.
Dus was er behoefte aan een radio-omroep en niet zomaar eentje: nee, de uitzendingen moesten op geregelde tijden zijn, de inhoud moest gevarieerd en kwalitatief goed zijn EN het programma moest vantevoren in de krant bekend worden gemaakt.


Afbeelding
http://weblogs.vpro.nl/idzerda/files/20 ... -radio.jpg
Een door Idzerda's NRI gebouwd radiotoestel


Er moest dus allereerst een zender komen en aangezien Idzerda altijd goed op de hoogte bleef van de laatste ointwikkelingen op radio-technisch gebied (al in 1914 sloopte hij een buis-ontvanger uit een neergestort Duits vliegtuig) vroeg en verkreeg hij "zendlampen" van Philips waarmee hij de zender PCGG opzette. Golflengte was 700 meter.
Hiervoor werd een zendvergunnung aangevraagd en verkregen van PTT en zo kon op 6 november 1919 de eerste "Soiree Musicale" worden beluisterd, uitgezonden en geheel geregisseerd door Idzerda.


Afbeelding
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/c ... sicale.jpg
Het eerste officieel aangekondigde programma


PCGG - Pracht Concerten Gratis Gegeven!

Het is moeilijk voor te stellen hoe iemand, zelfs in die tijd, zoiets voor elkaar kon krijgen als eenling.
Idzerda was zowel fabrikant van radio-onderdelen, complete toestellen, constructeur van zenders, programmasamensteller, propagandist, omroeper, zenderbeheerder en algemeen regelneef (hij huurde zelf orkestjes en artiesten in).
En dat terwijl de techniek nog in de kinderschoenen stond, alles eigenlijk nog moest worden uitgevonden, er nog niet de geraffineerde en betrouwbare onderdelen en microfoons bestonden die we nu kennen......
Enige bewondering voor het doorzettingsvermogen en de inventiviteit van Idzerda is hier wel op zijn plaats.


Afbeelding
De zender PCGG


Met veel vallen en opstaan, technische problemen, programmatische problemen, financiele ellende en zelfs tegenwerking heeft Idzerda de zender PCGG in de lucht gehouden tot 11 november 1924.
Meermalen moest hij aankloppen voor financiele steun bij zijn luisteraars. Van Philips kwam op dat gebied niets; die waren kennelijk tevreden met het fabriceren voor Idzerda van de Philips-IDEEZET radiolamp voor amateurontvangers, die overigens gretig aftrek vond.
Ook de overheid sprong niet bij, sterker nog: de zendvergunning kostte een hoop geld.


Afbeelding
http://www.radio-wereld.nl/idzlmpnt.jpg
Philips-IDEEZET "radiolamp" of -buis


Uiteindelijk bleek Idzerda's zender PCGG zo krachtig dat hij vrijwel geheel Nederland ermee bestreek en zelfs een deel van het zuidoosten van Engeland.
Dat was dan ook de reden dat Idzerda, toen de geldbronnen in Nederland opdroogden, zijn heil daar zocht en voor Engelse luisteraars programma's ging maken, met aan- en afkondigingen in het Engels!
Dat stak hij overigens niet onder stoelen of banken: via advertenties in Nederlandse kranten liet hij zijn droge gevoel voor humor een woordje meespreken door zijn zender PCGG "Pracht Concerten Gratis Gegeven!" te noemen.
Hiermee uiteraard doelend op de noodzaak om meer donaties te ontvangen om de boel draaiende te houden.
Die humor bleek overigens ook uit de vele antwoorden op ingezonden stukken in de krant; toen het nieuwtje er eenmaal af was kwam er kritiek op zijn programmering en zijn uitzendkwaliteit.
Idzerda, de "Machtige" zoals hij werd genoemd, pareerde de kritiek met veel ironie en sarcasme maar werkte intussen voortdurend aan verbetering van zowel uitzendingen als kwaliteit van de inhoud.
Uit Engeland kwamen vanaf 1922 de noodzakelijke fondsen om het nog een tijdje uit te zingen (NB: de BBC was nog niet eens met uitzendingen begonnen!).


Het einde van PCGG

Inmiddels was men in Hilversum ook wakker geworden en werd er oa. door de HDO (Hilversumsche Draadlooze Omroep) van Willem Vogt, wat later de AVRO zou worden, een zendvergunning aangevraagd. Ook andere vereniningen ontstonden zoals de NCRV en de VARA.
Er werd uitgezonden via de zender van de NSF (Nederlansche Seintoestellen Fabriek, later Philips) te Hilversum.
Tegenwerking was er voor Idzerda vanuit die hoek, zo sterk dat zelfs de PTT de zendmachtiging dreigde in te trekken.
Er werden schema's opgesteld zodat iedereen een avond kon "vullen" maar uiteindelijk was er voor deze pionier van de omroep geen plaats meer in "het Bestel" zoals dat de overheid voor ogen stond.
Zelfs een samenwerking met en uitzendingen onder de vlag van de NVVR (Nederlandsche Vereeniging Voor Radioamateurs) was niet voldoende.
Ook het uitzenden van de zgn. Kurhaus-concerten (live!) kon de zender niet redden, naast dat dit teveel geld kostte.
Het cowboy-tijdperk was ten einde gekomen en op 11 november 1924 was de PCGG zender voor het laatst in de lucht.
De zendvergunning voor PCGG werd tevens vanaf die datum ingetrokken.
Tegenwerking en financiele nood zorgden zelfs voor het ter ziele gaan van de "Nederlandsche Radio Industrie".

Idzerda zette nog wel een nieuwe firma op in 1924, de "N.V. Idzerda Radio" die tot 1935 ingeschreven bleef.
Een zendvergunning kreeg hij echter niet meer.

Idzerda's wetenscchappelijke nieuwsgierigheid werd hem noodlottig toen hij in 1944 poogde onderdelen uit een neergestorte V2 te halen.
Op 3 november 1944 werd hij standrechtelijk gefusilleerd.


Zo was het begin van de radio-omtoep, niet alleen in Nederland maar wereldwijd.
Idzerda WAS de eerste ter wereld met een geregelde, aangekondigde en geprogrammeerde omroep.

Het is misschien goed dit eens te beseffen in deze tijd waarin iedereen een omroep of podcast kan starten vanuit zijn eigen huis met minimale kosten en inspanning..........


Bron:
A Steringa Idzerda, door P.A. de Boer, uitgeverij Muiderkring 1969


Copyright Free Electron 2014 voor QFF. Overname toegestaan mits met bronvermelding.
De volgende gebruiker(s) zeggen bedankt: baphomet, BL@DE, Toxopeus, Mec, #F#
Omhoog
FreeElectron
Super QFF-er
Super QFF-er
Berichten: 4292
Lid geworden op: vr 12 nov 2010, 22:26

di 24 jun 2014, 19:05

#podcast38
De volgende gebruiker(s) zeggen bedankt: baphomet
Omhoog
Gebruikersavatar
Albert Heijnstein
Senior QFF-er
Senior QFF-er
Berichten: 79
Lid geworden op: zo 08 sep 2013, 22:39

wo 25 jun 2014, 13:52

Tesla, uitvinder radio
Radio
Hoewel Guglielmo Marconi in eerste instantie de eer kreeg uitvinden te zijn van de radio (iets wat veel mensen heden ten dage nog altijd geloven), deed het Hooggerechtshof in de VS in 1943 anders beslissen. Zij brachten het patent op de radio terug op naam van Tesla, die aantoonde de radio jaren eerder dan Marconi te hebben uitgevonden. Tesla toonde aan dat radio signalen gewoon een frequentie zijn die een zender en een ontvanger nodig hadden. Tijdens een presentatie voor de National Electric Light Association toonde Tesla al de werking van een radio. Hoewel Tesla twee Amerikaanse patenten had aangevraagd, US 645576 en US 649621 in 1897, stelde het U.S. Patent Office in 1904 dat deze op naam moesten komen van Marconi. Veel mensen denken dat deze wijziging te maken had met twee belangrijke financiers van Marconi, Andrew Carnegie en Benjamin Franklin. Deze mannen zouden invloed hebben uitgeoefend op de toewijzing van de patenten. De toewijzing aan Marconi zou ook hebben betekend dat de Amerikaanse overheid de royalty’s niet hoefde uit te keren aan Tesla.
http://dennisboots.wordpress.com/2013/0 ... ola-tesla/

Afbeelding

1901
Afbeelding
Kan iemand dit genoemde interview in de Humanitarian posten? Niet vinden ik kan.
Laatst gewijzigd door Albert Heijnstein op wo 25 jun 2014, 13:59, 1 keer totaal gewijzigd.
Tandem pax alma triumphat ?
De volgende gebruiker(s) zeggen bedankt: baphomet, FreeElectron
Omhoog
Gebruikersavatar
Albert Heijnstein
Senior QFF-er
Senior QFF-er
Berichten: 79
Lid geworden op: zo 08 sep 2013, 22:39

wo 25 jun 2014, 13:59

Voorloper van de radiouitzending

Luister songtekst op 20 seconden.

En zet die bass aan!


Tandem pax alma triumphat ?
De volgende gebruiker(s) zeggen bedankt: baphomet
Omhoog
FreeElectron
Super QFF-er
Super QFF-er
Berichten: 4292
Lid geworden op: vr 12 nov 2010, 22:26

wo 25 jun 2014, 14:23

Helaas is het in deze wereld zo dat commercieel gehaaide figuren als Edison en Marconi vaak met de eer gaan strijken als het om uitvindingen van anderen gaat.

Ik heb bewust Tesla niet genoemd in het artikel omdat het daarom niet ging; de radio is ook niet "uitgevonden" maar was een praktische ontwikkeling op de theorie-en van oa. Maxwell en Lodge.
Het artikel ging om wie de allereerste radio-omroep ter wereld heeft opgezet en dat was Idzerda.

Overigens schijnt het dat ene Popov al in de jaren 1870 met "radio" (d.i. het draadloos transporteren van signalen) bezig was maar omdat hem de antenne onbekend was, daar geen succes mee had.
Deze man, die ook wel de Russische Tesla wordt genoemd, heeft ook nog veel meer uitvindingen op zijn naam staan maar was, net als Tesla, wars van publiciteit of roem.

Niettemin kan de naam Tesla niet vaak genoeg vallen als het om electro-magnetisme en de mogelijkheden gaat en daarom dank voor de aanvulling!
De volgende gebruiker(s) zeggen bedankt: baphomet, BL@DE, ninti, Albert Heijnstein
Omhoog
Gebruikersavatar
Albert Heijnstein
Senior QFF-er
Senior QFF-er
Berichten: 79
Lid geworden op: zo 08 sep 2013, 22:39

do 26 jun 2014, 01:18

Hoedje af voor Hanso Henricus Schotanus à Steringa Idzerda.


Hier een linkje naar een groot artikel over hem
http://kranten.delpher.nl/nl/view/index ... idzerda%29


Eerste radio-programma met muziek.
Dat Idzerda 's werelds eerste zou zijn, wordt dan wel weer betwist door de Amerikaanse radio-geschiedschrijver prof. Asa Briggs.
Link: http://kranten.delpher.nl/nl/view/index ... idzerda%29

Inderdaad, Tesla is een mooie aanvulling.
Popov ken ik niet. Op die ene clown na dan. Klinkt interessant.
Heb je misschien wat linkjes ?
Tandem pax alma triumphat ?
De volgende gebruiker(s) zeggen bedankt: baphomet, FreeElectron, ninti
Omhoog
FreeElectron
Super QFF-er
Super QFF-er
Berichten: 4292
Lid geworden op: vr 12 nov 2010, 22:26

do 26 jun 2014, 14:41

Dat Briggs-verhaal ken ik ook, zal het nog eens nalezen of dat ook klopt.
De site doet mijn ouwe gebakkie vastlopen.

Over Popov: dat staat ook weer ergens in de ouwe boeken en tijdschriften, zal ook eens kijken of ik daar op internet iets van terug kan vinden.
Een hoop van dat soort dingen vind je nl. niet.
Misschien dat er Russische sites zijn waar het wel staat (of het was Sovjet-propaganda, zou ook nog kunnen).

Wordt vervolgd!
De volgende gebruiker(s) zeggen bedankt: baphomet, Albert Heijnstein
Omhoog
Gebruikersavatar
Albert Heijnstein
Senior QFF-er
Senior QFF-er
Berichten: 79
Lid geworden op: zo 08 sep 2013, 22:39

vr 27 jun 2014, 11:40

Eventuele KGB-propaganda zeg je, ikzelf houd ook graag rekening met meerdere opties :)

Afbeelding
Luister naar een Interview met ir. H.H.S.a Steringa Idzerda over eerste radiouitzending uit 1919
http://www.geschiedenis24.nl/speler.pro ... 56801.html


Afbeelding
Oudste radiotune van Nederland teruggevonden!
Het speeldoosje van Ingenieur Idzerda uit 1919
http://www.geschiedenis24.nl/nieuws/201 ... -1919.html


Eerdere radio uitzendingen zonder muziek al voor Idzerda
R. Franklin Smith heeft in 1959/60 in zijn artikel 'Oldest Station in the Nation?' in het ook toen al toonaangevende 'Journal of Broadcasting' voor het eerst criteria geformuleerd om de overgang van radioamateurisme naar omroep te kunnen vaststellen. Smith geeft vijf criteria, waaraan volgens hem een station moet voldoen wil het als 'omroep' gekwalificeerd kunnen worden. Er is pas sprake van omroep, volgens Smith:

1) door het gebruik van radiogolven

2) door het uitzenden van ongecodeerde spraak of muziek

3) in de vorm van een regelmatig programmaschema ('continuous patterned program service')

4) bedoeld om door het publiek te worden ontvangen

5) met een vergunning van de overheid

In 1975 hebben Joseph E. Baudino en John M. Kittross in hetzelfde 'Journal of Broadcasting' op basis van nieuwe gegevens een nieuw onderzoek gedaan naar Amerika's oudste, nog steeds bestaande radiostation. Zij nemen Smith' eerste vier criteria over en geven daarbij de volgende toelichting:

1) bedoeld om draadomroep uit te sluiten

2) bedoeld om Morse-seinen uit te sluiten

3) er moet continuïteit in de uitzendingen zitten

4) het beste bewijs hiervoor is het bekendmaken op één of andere manier aan het publiek van het bestaan van het omroepstation, dit om zeer gespecialiseerde berichtgeving uit te sluiten
bron: geschiedenis.24.nl
Link naar het hele artikel
http://www.geschiedenis24.nl/nieuws/201 ... ereld.html
Tandem pax alma triumphat ?
De volgende gebruiker(s) zeggen bedankt: baphomet, FreeElectron
Omhoog
FreeElectron
Super QFF-er
Super QFF-er
Berichten: 4292
Lid geworden op: vr 12 nov 2010, 22:26

vr 27 jun 2014, 13:38

Tnx Albert en ook voor je PM.

Helaas werkt mijn PM niet goed, berichten worden niet verzonden.
Gebruikersavatar
baphomet
Administrator
Administrator
Berichten: 23147
Lid geworden op: za 21 aug 2010, 16:08

vr 27 jun 2014, 21:00

#podcast39
Gebruikersavatar
Toxopeus
Administrator
Administrator
Berichten: 4226
Lid geworden op: ma 15 nov 2010, 19:53

za 13 sep 2014, 23:28

http://www.vanderheem.com/images/pdf/Sc ... 9_1939.pdf

Een zeer informatieve scriptie over de politieke geschiedenis van de Nederlandse radio in het allereerste begin.
In de erfenis der eeuwen ligt veel wijsheid opgetast. Ook hier geldt: dwaas is hij die zijn eigen geschiedenis versmaadt.
De volgende gebruiker(s) zeggen bedankt: FreeElectron
Omhoog
Plaats reactie

Terug naar “20e Eeuw”